{"id":107,"date":"2007-12-01T18:46:49","date_gmt":"2007-12-01T17:46:49","guid":{"rendered":"http:\/\/wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=107"},"modified":"2021-10-17T11:34:43","modified_gmt":"2021-10-17T11:34:43","slug":"prof-dr-hab-marian-zgorniak-1924-2007","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2007\/12\/01\/prof-dr-hab-marian-zgorniak-1924-2007\/","title":{"rendered":"Prof. dr hab. Marian Zg\u00f3rniak (1924-2007)"},"content":{"rendered":"
\n

<\/strong><\/p>\n

Prof. dr hab. Marian Zg\u00f3rniak urodzi\u0142 si\u0119 5 grudnia 1924 r. w Ropnicy Polskiej k. Gorlic. By\u0142 \u017co\u0142nierzem ZWZ\/AK nale\u017c\u0105cym do konspiracyjnej grupy zorganizowanej przez jego ojca Stanis\u0142awa Zg\u00f3rniaka. Bezpo\u015bredni\u0105 przyczyn\u0105 aresztowania siedemnastoletniego Mariana wraz z ojcem 2 czerwca 1942 r. by\u0142o za\u0142amanie si\u0119 podczas \u015bledztwa jednego z cz\u0142onk\u00f3w Armii Krajowej w powiecie gorlickim.<\/strong><\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\n

\u015aledztwo w naszej sprawie \u2013 relacjonowa\u0142 po wojnie Marian Zg\u00f3rniak \u2013 prowadzone by\u0142o przez gestapo w Gorlicach i trwa\u0142o do ko\u0144ca czerwca 1942 r., kiedy to przewieziono nas do wi\u0119zienia w Ja\u015ble, gdzie jeszcze dodatkowo przes\u0142uchiwano mojego ojca. Ko\u0144cem listopada 1942 r. wywiezieni zostali\u015bmy do wi\u0119zienia w Tarnowie, a stamt\u0105d 19 stycznia 1943 r. do KL Auschwitz, gdzie otrzyma\u0142em numer 90788, ojciec za\u015b nr 90789. (…) Ob\u00f3z o\u015bwi\u0119cimski opu\u015bci\u0142em wraz z ojcem 25 pa\u017adziernika 1944 r. Na kilka dni przed wyjazdem zostali\u015bmy wraz z innymi Polakami przeniesieni do Brzezinki, gdzie nasz transport oczekiwa\u0142 na wyjazd. Nie mieli\u015bmy jednak pewno\u015bci, czy rzeczywi\u015bcie chodzi o ewakuacj\u0119, czy skierowanie do komory gazowej. Obawy przed zagazowaniem wyst\u0105pi\u0142y szczeg\u00f3lnie mocno wtedy, kiedy prowadzono nas do dezynfekcji obok krematori\u00f3w.<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

Marian Zg\u00f3rniak wraz z ojcem zosta\u0142 ewakuowany do KL Gross-Rosen, a nast\u0119pnie w lutym 1945 r. do obozu w Buchenwaldzie, gdzie jego ojciec po kilku dniach zmar\u0142. Dwudziestoletniego ju\u017c wtedy Mariana przeniesiono kolejny raz do innego obozu, tym razem do Flossenb\u00fcrga, gdzie w trakcie ewakuacji obozu uda\u0142o mu si\u0119 uciec wraz z kilkoma innymi wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017aniami. Wkr\u00f3tce po\u0142\u0105czyli si\u0119 z inn\u0105 grup\u0105 uciekinier\u00f3w, rozbroili kilkuosobowy niemiecki patrol, nast\u0119pnie zaj\u0119li lotnisko w pobli\u017cu Jeny w Turyngii, gdzie doczekali przyj\u015bcia wojsk ameryka\u0144skich. Po latach wspomina\u0142 tamte tragiczne prze\u017cycia:<\/p>\n

\n

Okropne by\u0142y transporty do innych oboz\u00f3w. Nie wiadomo by\u0142o co cz\u0142owieka spotka. W ka\u017cdym obozie trzeba si\u0119 by\u0142o na nowo uczy\u0107. By\u0142y wypadki, \u017ce je\u017celi kto\u015b na przyk\u0142ad w O\u015bwi\u0119cimiu by\u0142 na stanowisku administracji obozowej i zn\u0119ca\u0142 si\u0119 czy torturowa\u0142 innych wi\u0119\u017ani\u00f3w, po przyj\u015bciu do nast\u0119pnego obozu by\u0142 skazywany na samos\u0105d. Bo tam znowu by\u0142 traktowany jak wszyscy. Pami\u0119tam tak\u0105 scen\u0119 z Buchenwaldu. By\u0142 to specyficzny ob\u00f3z, bo rz\u0105dzili tam niemieccy komuni\u015bci. Ich by\u0142o najwi\u0119cej. Je\u017celi w\u015br\u00f3d polskich wi\u0119\u017ani\u00f3w byli cz\u0142onkowie jakich\u015b lewicowych organizacji, to ich windowano. A na przyk\u0142ad jak przyszed\u0142… \u2013 ju\u017c nie pami\u0119tam jego nazwiska, w ka\u017cdym razie przed wojn\u0105 by\u0142 wicewojewod\u0105 krakowskim \u2013 to zosta\u0142 wys\u0142any transportem do Dory. W Buchenwaldzie autonomia wi\u0119\u017ani\u00f3w by\u0142a wi\u0119ksza. Jak nas po przyje\u017adzie przyprowadzili do dezynfekcji, od razu zapytali, czy s\u0105 jacy\u015b tego typu wi\u0119\u017aniowie. I paru m\u0119\u017cczyzn z naszego transportu wskaza\u0142o na Ukrai\u0144ca, kt\u00f3ry w podobozie Gross-Rosen w Breslau-Lissa by\u0142 vorarbeiterem i bardzo zn\u0119ca\u0142 si\u0119 nad wi\u0119\u017aniami. I od razu odby\u0142 si\u0119 samos\u0105d. Czterech tamtejszych wi\u0119\u017ani\u00f3w wzi\u0119\u0142o go za r\u0119ce i za nogi i z ca\u0142ej si\u0142y waln\u0119\u0142o o betonow\u0105 pod\u0142og\u0119, a\u017c mu si\u0119 m\u00f3zg roztrzaska\u0142. A esesmani tylko si\u0119 z zadowoleniem przygl\u0105dali. Funkcyjni w Buchenwaldzie mieli bardzo du\u017c\u0105 w\u0142adz\u0119. Ale podobnie by\u0142o w O\u015bwi\u0119cimiu.<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

Do Polski wr\u00f3ci\u0142 w 1946 r. Zda\u0142 matur\u0119, a potem uko\u0144czy\u0142 histori\u0119 i prawo na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim w Krakowie, gdzie uzyska\u0142 tak\u017ce doktorat, habilituj\u0105c si\u0119 w 1966 r. W 1953 r. o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Izabel\u0105 Nowosielsk\u0105, z kt\u00f3r\u0105 mia\u0142 syna oraz doczeka\u0142 si\u0119 wnuka.<\/p>\n

\"Prof.<\/a>
Prof. dr hab. Marian Zg\u00f3rniak<\/figcaption><\/figure>\n

Niestrudzon\u0105 prac\u0105 i talentem zdobywa\u0142 kolejne szczeble drogi naukowej do profesury w\u0142\u0105cznie. By\u0142 badaczem polskich oraz obcych archiw\u00f3w i bibliotek, autorem wielu cennych prac po\u015bwi\u0119conych dziejom walk o wolno\u015b\u0107 i suwerenno\u015b\u0107. Po\u0142o\u017cy\u0142 fundamentalne zas\u0142ugi w badaniach nad histori\u0105 wojskowo\u015bci, dyplomacji i dziej\u00f3w spo\u0142ecznych.<\/p>\n

\"\"<\/a>Uczony i wychowawca ca\u0142ych pokole\u0144 studenckich. By\u0142 mistrzem dla ponad 260 magistrant\u00f3w, 28 doktor\u00f3w, z grona kt\u00f3rych 14 uzyska\u0142o stopie\u0144 naukowy doktora habilitowanego, a czterech tytu\u0142 profesora. Nale\u017c\u0119 r\u00f3wnie\u017c do uczni\u00f3w niezapomnianego Profesora, pod kt\u00f3rego kierunkiem napisa\u0142em prac\u0119 magistersk\u0105 na temat: \u201eDoktryna wojenna armii II Rzeczypospolitej\u201d.<\/p>\n

Uhonorowany licznymi odznaczeniami pa\u0144stwowymi, mi\u0119dzy innymi: Srebrny Krzy\u017c Zas\u0142ugi z Mieczami (Londyn 1944), Krzy\u017c Armii Krajowej (1970), Z\u0142oty Krzy\u017c Zas\u0142ugi (1973), Krzy\u017c Kawalerski OOP (1975), Krzy\u017c O\u015bwi\u0119cimski (1988), Krzy\u017c Komandorski OOP (1998) i Krzy\u017c Komandorski z Gwiazd\u0105 OOP (2003).<\/p>\n

Na wiadomo\u015b\u0107 o Jego \u015bmierci Dyrekcja i Pracownicy Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego napisali w nekrologu:<\/p>\n

\n

W osobie Profesora \u017cegnamy Cz\u0142owieka o wyj\u0105tkowej osobowo\u015bci i nieprzemijaj\u0105cych zas\u0142ugach dla nauki historycznej, pe\u0142nego dobroci i przychylno\u015bci dla innych.<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

Takim pozostanie r\u00f3wnie\u017c w mojej pami\u0119ci serdeczny, u\u015bmiechni\u0119ty i \u017cyczliwy dla wszystkich Profesor, okazuj\u0105cy studentom zrozumienie, kt\u00f3rego odej\u015bcie stanowi wielk\u0105 strat\u0119 dla polskiego \u015brodowiska naukowego. Jego pogrzeb, kt\u00f3ry zgromadzi\u0142 r\u00f3wnie\u017c wielu wychowank\u00f3w Profesora, odby\u0142 si\u0119 na cmentarzu na Salwatorze w Krakowie w dniu 24 listopada 2007 r.<\/p>\n

Adam Cyra<\/strong>
\nO\u015bwi\u0119cim, 1 grudnia 2007 r.<\/em><\/p>\n

\n
<\/dl>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\"Pogrzeb<\/a>
Pogrzeb Mariana Zg\u00f3rniaka<\/figcaption><\/figure>\n

 <\/p>\n

\"Pogrzeb<\/a>
Pogrzeb Mariana Zg\u00f3rniaka<\/figcaption><\/figure>\n

 <\/p>\n

\"Pogrzeb<\/a>
Pogrzeb Mariana Zg\u00f3rniaka<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Prof. dr hab. Marian Zg\u00f3rniak urodzi\u0142 si\u0119 5 grudnia 1924 r. w Ropnicy Polskiej k. Gorlic. By\u0142 \u017co\u0142nierzem ZWZ\/AK nale\u017c\u0105cym do konspiracyjnej grupy zorganizowanej przez jego ojca Stanis\u0142awa Zg\u00f3rniaka. Bezpo\u015bredni\u0105 przyczyn\u0105 aresztowania siedemnastoletniego Mariana wraz z ojcem 2 czerwca 1942 r. by\u0142o za\u0142amanie si\u0119 podczas \u015bledztwa jednego z cz\u0142onk\u00f3w Armii Krajowej w powiecie gorlickim.<\/p>\n","protected":false},"author":1113,"featured_media":352,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[9],"tags":[17,4,24,47],"uagb_featured_image_src":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false},"uagb_author_info":{"display_name":"","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Prof. dr hab. Marian Zg\u00f3rniak urodzi\u0142 si\u0119 5 grudnia 1924 r. w Ropnicy Polskiej k. Gorlic. By\u0142 \u017co\u0142nierzem ZWZ\/AK nale\u017c\u0105cym do konspiracyjnej grupy zorganizowanej przez jego ojca Stanis\u0142awa Zg\u00f3rniaka. Bezpo\u015bredni\u0105 przyczyn\u0105 aresztowania siedemnastoletniego Mariana wraz z ojcem 2 czerwca 1942 r. by\u0142o za\u0142amanie si\u0119 podczas \u015bledztwa jednego z cz\u0142onk\u00f3w Armii Krajowej w powiecie gorlickim.","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/107"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1113"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=107"}],"version-history":[{"count":32,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/107\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35555,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/107\/revisions\/35555"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/352"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=107"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=107"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=107"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}